مجازات جرم کلاهبرداری چیست؟

مجازات جرم کلاهبرداری چیست؟

مجازات برای جرم کلاهبرداری، بسته به سطح ساده یا مشدد بودن جرم، متفاوت است. در صورت که جرم کلاهبرداری به عنوان یک جرم ساده مورد نظر باشد، مجازات شامل حبس از یک تا هفت سال، جریمه معادل مبلغ اخذ شده، و بازگرداندن مال به صاحب آن خواهد بود. این حکم به عنوان حکم کلاهبرداری ساده اعلام می‌شود.

در صورتی که جرم کلاهبرداری به عنوان یک جرم مشدد محسوب شود، مجازات شامل حبس از دو تا ده سال، جریمه معادل مبلغ اخذ شده، بازگرداندن مال به صاحب آن، و انفصال دائمی از خدمات دولتی می‌شود. لازم به ذکر است که متناسب با مبلغ کلاهبرداری، مدت حبس تا نصف آن، قابل کاهش است.

در دنیای امروز با افزایش استفاده از اینترنت، جرم کلاهبرداری نیز به شدت افزایش یافته است. روش‌های جدیدی برای ارتکاب این جرم ایجاد شده‌اند، از جمله استفاده از تلفن، اینترنت و شبکه‌های اجتماعی. افراد روزانه به علت فریب خوردن از دست مال خود می‌دهند.

کلاهبرداری به معنای گرفتن مال افراد از طریق ماژورهای فریب‌آمیز است، به گونه‌ای که افراد ممکن است مال خود را به طور خودخواهانه به کلاهبردار واگذار کنند. قانون‌گذار به منظور پیشگیری از این جرم، مجازات‌های سنگینی را برای مرتکبان جرم کلاهبرداری تعیین کرده است.

در این مقاله، قصد داریم مجازات کلاهبرداری را بررسی کرده و سپس حکم جرم کلاهبرداری ساده و مالی را توضیح دهیم. اگر سوالاتی درباره این موضوع دارید، با ما همراه باشید.

مجازات جرم کلاهبرداری (3)


 بیشتر بخوانید : مجازات جرائم رایانه ای 


مجازات جرم کلاهبرداری

قبل از اینکه حکم جرم کلاهبرداری ساده و مالی را بررسی کنیم، مناسب است که جرم کلاهبرداری را از دیدگاه قانون تشدید مجازات مرتکبین اختلاس، ارتشا و کلاهبرداری مورد بررسی قرار دهیم.

بر اساس ماده یک این قانون، جرم کلاهبرداری عبارت است از گرفتن مال افراد از طریق توسل به حیله، نیرنگ، فریب و انجام مانورهای متقلبانه، به گونه‌ای که افراد، فریب‌خورده و مال خود را با رضایت به کلاهبردار واگذار کنند. این جرم به خصوص در حوزه‌ی خرید و فروش ماشین به عنوان یکی از رایج‌ترین زمینه‌ها شناخته می‌شود.

شایان ذکر است که انواع کلاهبرداری به دو دسته ساده و مشدد تقسیم می شوند که در ادامه به آن خواهیم پرداخت .

قانون تشدید مجازات مرتکبین اختلاس، ارتشا و کلاهبرداری، مجازات‌ها و حکم‌های متفاوتی برای جرم کلاهبرداری ساده و مالی و مشدد تعیین کرده است. با توجه به تصویب قانون کاهش مجازات حبس تعزیری، تغییراتی نیز در این حوزه ایجاد شده است. بر اساس این دو قانون، حکم‌ها به شرح زیر است:

1. حبس از یک تا هفت سال: در صورتی که مبلغ کلاهبرداری بیش از صد میلیون تومان باشد.

2. حبس از شش ماه تا سه سال و نیم: در صورتی که مبلغ کلاهبرداری کمتر از صد میلیون تومان باشد.

3. حبس از دو تا ده سال: برای کلاهبردارانی که از کارمندان دولت یا موسسات وابسته به دولت باشند، از تبلیغات در رسانه‌های جمعی یا انتشار آگهی استفاده کرده باشند یا خود را به عنوان مامورین دولتی معرفی کرده باشند.

4. انفصال از خدمات دولتی به ابد: برای کلاهبرداران دولتی یا افرادی که معرفی خود را به عنوان مامورین دولتی کرده‌اند.

5. رد مال به صاحب آن: کلاهبردار باید مال را به متضرر از جرم بازگرداند، و در صورت عدم وجود مال، باید معادل یا قیمت آن را پرداخت کند.

6. جزای نقدی: مبلغی معادل مالی که کلاهبردار اخذ کرده است، به صندوق دولت واریز می‌شود.

شایان ذکر است که به دنبال تصویب قانون کاهش حبس مجازات تعزیری، در مواردی که کلاهبرداری تا مبلغ 100 میلیون تومان باشد، قابل گذشت خواهد بود و پیگیری جرم با رضایت شاکی خصوصی، متوقف می‌شود.

مجازات جرم کلاهبرداری ساده

همانطور که اشاره شد، مجازات کلاهبرداری در هر نوع آن، نظیر کلاهبرداری از طریق کارت به کارت یا سایر موارد، حبس، رد مال به متضرر از جرم و پرداخت جزای نقدی، معادل مال اخذ شده، به صندوق دولت یا انفصال ابدی از خدمات دولتی می باشد.

البته، حبس مجازات کلاهبرداری کاملاً بستگی به این عوامل دارد که کلاهبرداری، ساده است یا مشدد و مبلغ آن تا 100 میلیون تومان است یا بالای 100 میلیون تومان. در این قسمت، قصد داریم حکم جرم کلاهبرداری ساده و مالی را بررسی کنیم و پیش از آن، بگوییم که کلاهبرداری ساده و مالی چیست.

کلاهبرداری ساده و مالی، عبارت است از اینکه، اولاً، مرتکب جرم، از مامورین دولت یا سازمان‌های وابسته و قوای سه‌گانه نباشد یا خود را در قالب آن‌ها معرفی نکند.

ثانیاً، ارتکاب جرم از طریق رسانه‌های جمعی و انتشار آگهی صورت نگیرد و صرفاً با حیله و نیرنگ و توسل به مانورهای متقلبانه انجام گردد؛ به عنوان مثال، کلاهبرداری در خرید و فروش مسکن. مجازات این نوع کلاهبرداری، به شرح زیر خواهد بود:

1. **حبس:**
– یک تا هفت سال حبس: در صورتی که مبلغ مورد کلاهبرداری بیش از صد میلیون تومان باشد.
– شش ماه تا سه سال و نیم حبس: در صورتی که مبلغ مورد کلاهبرداری کمتر از صد میلیون تومان باشد.

2. **رد مال به متضرر از جرم:**
– مرتکب کلاهبرداری ساده باید مال اخذ شده در جریان کلاهبرداری را به صاحب آن رد کند.

3. **جزای نقدی معادل مال اخذ شده:**
– مرتکب کلاهبرداری باید معادل مالی که در جریان کلاهبرداری به دست آورده، به صندوق دولت واریز کند.

شایان ذکر است که در صورت وجود جهات تخفیف مجازات، با تشخیص دادگاه، مجازات حبس متهم، تا حداقل مجازات مقرر، قابل کاهش خواهد بود.

مجازات جرم کلاهبرداری (2)

مجازات جرم کلاهبرداری مشدد

در قسمت قبل، در پاسخ به اینکه حکم جرم کلاهبرداری چیست؟ گفتیم، بسته به انواع کلاهبرداری اینکه کلاهبرداری، ساده باشد یا مشدد، مجازات جرم کلاهبرداری، متفاوت خواهد بود. سپس، مجازات کلاهبرداری ساده را توضیح دادیم. در این قسمت، قصد داریم جرم کلاهبرداری مشدد را بررسی کرده و بگوییم که مجازات آن چیست.

**کلاهبرداری مشدد:**
این نوع کلاهبرداری زمانی رخ می‌دهد که کلاهبردار، مامور و مستخدم دولت، نهادها و سازمان‌های وابسته به دولت یا قوای سه‌گانه یا شهرداری‌ها و سایر مراجع دولتی بوده یا خود را مامور و مستخدم دولت معرفی کند و یا از طریق تبلیغات در رسانه‌های عمومی و نشر آگهی، مرتکب این جرم گردد. در این صورت، مجازات جرم کلاهبرداری مشدد، به شرح زیر خواهد بود:

1. **حبس:**
– حبس از دو تا ده سال: اگر مبلغ کلاهبرداری بیش از 100 میلیون تومان باشد.
– حبس از یک تا پنج سال: اگر مبلغ کلاهبرداری کمتر از 100 میلیون تومان باشد.

2. **جزای نقدی معادل مال اخذ شده:**
– کلاهبردار باید، جریمه‌ای را که معادل مالی که کلاهبرداری کرده است، به صندوق دولت بپردازد.

3. **رد مال به متضرر از جرم:**
– کلاهبردار باید، مال مورد کلاهبرداری را به صاحب آن، رد کند.

4. **انفصال ابدی از خدمات دولتی:**
– اگر کلاهبردار از مستخدمین و مامورین دولت یا نهادهای وابسته به دولت باشد، از خدمات دولتی انفصال دائم خواهد یافت.

**توجه:**
مانور متقلبانه و فریب افراد، که به تسلیم مال منجر می‌شود، رکن اصلی جرم کلاهبرداری بوده و این اقدام آن را از سایر جرایم مشابه، مجزا می‌کند.

 شرایط تحقق جرم کلاهبرداری (عناصر قانونی جرم کلاهبرداری)

**تعریف عناصر کیفری در قانون تشدید مجازات مرتکبین ارتشا و اختلاس و کلاهبرداری:**

1. **عنصر قانونی:**
– ماده 1 قانون تشدید مجازات مرتکبین ارتشا و اختلاس و کلاهبرداری مصوب 15/09/1367 عنصر قانونی جرم انگاری جرم کلاهبرداری از سوی قانونگذار است.

2. **عنصر روانی:**
– احراز تحقق قصد حیله و فریب یا استفاده از وسایل متقلبانه از سوی مجرم جهت فریب مالباخته با هدف دریافت مال یا اسناد و امثال آنها.

3. **عنصر مادی:**
– تحصیل وجوه و یا اموال یا اسناد یا حوالجات یا قبوض یا مفاصا حساب و امثال آنها از سوی کلاهبردار.

**نکات کاربردی:**

1. در فرض عدم تحقق هر یک از شرایط مذکور، ممکن است موضوع از شمول عنوان کلاهبرداری خارج و مشمول عنوان کیفری دیگر و یا فاقد وصف مجرمانه باشد. بنابراین، با توجه به پیچیدگی‌های روزافزون موضوعات مراودات مالی و حقوقی اشخاص، احراز وجود وصف کیفری امری تخصصی و فنی است.

2. صرف دروغ گفتن شخص، ملاک تحقق جرم کلاهبرداری نمی‌باشد. علیرغم ظاهر ساده شرایط سه‌گانه تحقق جرم کلاهبرداری، احراز تحقق شرایط جرم کلاهبرداری براساس هر مورد حقوقی بسیار پیچیده و چه بسا به علت عدم اشراف قانونی لازم و یا عدم دفاع مناسب از سوی شاکی یا متهم، گاهاً می‌تواند عملی فاقد یا واجد وصف کیفری کلاهبرداری شود و موجبات تضییع حقوق و خسارات غیرقابل جبران را در مظان طرح شکایت کیفری افترای مالباخته نیز گرداند.

انواع کلاهبرداری

آیا جرم کلاهبرداری قابل گذشت است؟

**تعریف جرائم قابل گذشت و غیرقابل گذشت:**

1. **جرائم قابل گذشت:**
– جرائمی هستند که شروع، ادامه تعقیب، رسیدگی، و اجرای مجازات در آنها به ثبت شکایت از سوی شاکی و عدم اعلام گذشت از سوی او وابسته است. در صورتی که شاکی در هر مرحله از ادامه شکایت انصراف دهد، متناسب با مورد، قرار موقوفی تعقیب یا اجرای حکم صادر می‌شود.

2. **جرائم غیرقابل گذشت:**
– جرائمی هستند که گذشت شاکی در تعقیب، رسیدگی، و اجرای مجازات بلاتاثیر است، و مدعی العموم به نمایندگی از جامعه نسبت به پیگیری پرونده اقدام می‌نماید.

**تغییرات قانونی:**

– **تصویب قانون کاهش مجازات حبس تعزیری:**
– توسط قانون کاهش مجازات حبس تعزیری، قانونگذار، علیرغم غیرقابل گذشت بودن جرم کلاهبرداری در گذشته، با شرایط و حدنصابی مالی خاص، قابل گذشت بودن آن را ایجاد کرد.

– **توسعه شمول جرائم قابل گذشت:**
– با تصویب این قانون، دایره شمول جرائم قابل گذشت اعلامی در ماده 104 قانون مجازات اسلامی با الحاق یک تبصره توسعه یافت. براساس این توسعه، جرائم انتقال مال غیر و کلاهبرداری موضوع ماده 1 قانون تشدید مجازات مرتکبین ارتشا، اختلاس و کلاهبرداری تا حد نصاب مبلغ یا ارزش مال تا 100 میلیون تومان قابل گذشت محسوب می‌شوند.

– **جرائم غیرقابل گذشت:**
– با وجود اینکه حد نصاب مالی برای جرائم قابل گذشت افزایش یافته است، حد نصاب مالی بالاتر برای جرائم غیرقابل گذشت باقی مانده است.

مجازات جرم کلاهبرداری تا حد نصاب 100 میلیون تومان چیست؟

**تاثیرات تبصره اصلاحی ماده 104 بر مجازات حبس کلاهبرداری:**

در صورتی که جرم کلاهبرداری مشمول تا حد نصاب مالی 100 میلیون تومان باشد، با توجه به وضعیت آن در زمره جرائم قابل گذشت و با توجه به تبصره ماده 104 اصلاحی قانون مجازات اسلامی، که اعلام می‌کند که اگر جرائمی قابل گذشت باشد و مجازات حبس آن در زمره جرائم درجه 4 تا 8 باشد، میزان حبس به نصف تقلیل می‌یابد، مجازات حبس 1 تا 7 سال مقرره در ماده 1 قانون تشدید مجازات مرتکبین ارتشا و اختلاس و کلاهبرداری به 6 ماه تا حداکثر سه سال و نیم کاهش خواهد یافت.

**نکات کاربردی:**

– جرائم در حکم کلاهبرداری از شمول جرائم قابل گذشت خارج می‌شوند. حد نصاب تا 100 میلیون تومان اعلامی در مقرره مذکور صرفاً به جرائم انتقال مال غیر و کلاهبرداری اشاره دارد و برای سایر جرائم در حکم کلاهبرداری و جرائمی که مجازات جرم کلاهبرداری مشمول آنها می‌گردد، اعمال نمی‌شود. لذا در صورت وقوع هر یک از مصادیق جرائم در حکم کلاهبرداری که در بندهای مذکور به آنها اشاره شده است، با هر حدنصابی جز جرائم قابل گذشت محسوب می‌شوند.

تاثیر رضایت شاکی بر جنبه عمومی کلاهبرداری 

**تفاوت در برخورد با جرائم کلاهبرداری تا حد نصاب 100 میلیون تومان و بالاتر از آن:**

– **جرم کلاهبرداری تا حد نصاب 100 میلیون تومان:**
در این حالت، اگر جرم کلاهبرداری مشمول تا حد نصاب مالی 100 میلیون تومان باشد و شاکی اعلام رضایت کند، تعقیب، رسیدگی و اجرای مجازات متوقف می‌شود و پرونده به پایان می‌رسد. این امر نشان از قابل گذشت بودن جرم در این حدنصاب است.

– **جرم کلاهبرداری بالاتر از حد نصاب 100 میلیون تومان:**
در این صورت، گذشت شاکی تاثیری در جنبه عمومی جرم ندارد، و پرونده توسط دادستان همچنان پیگیری می‌شود. در نهایت، به مانند تمامی جرائم غیرقابل گذشت، به برائت یا محکومیت متهم خواهد انجامید. در صورت اعلام رضایت از سوی شاکی، امکان تخفیف مجازات از سوی دادگاه وجود دارد. این نشان از ادامه تعقیب و رسیدگی به پرونده تا انتها در این حدنصاب است.

انواع کلاهبرداری

آیا جرم کلاهبرداری قابلیت تعلیق دارد؟

**تعلیق مجازات در جرائم اقتصادی و کلاهبرداری:**

تعلیق مجازات به معنای توقف موقت اجرای مجازات تعزیری درجه سه تا هشت نسبت به فردی است که محکوم به این مجازات‌ها شده است.

با توجه به ماده 46 قانون مجازات اسلامی، دادگاه می‌تواند در خصوص جرائم اعلامی درجه سه تا هشت، با فرض وجود شرایط، اجرای تمام یا قسمتی از مجازات را برای یک تا پنج سال معلق نماید. این اقدام می‌تواند به علت گذشت مهلت‌های اعلامی و عدم وقوع جرم منجر به زائل شدن محکومیت کیفری از سابقه کیفری متهم شود.

در خصوص جرم کلاهبرداری، بند ب ماده 109 قانون مجازات اسلامی (مصوب 1392) این جرم را در شمول جرائم اقتصادی قرار داده است. بنابراین، بند ج ماده 47 این قانون اعلامی اجرای مجازات جرائم اقتصادی، از جمله بزه کلاهبرداری تا حد نصاب 100 میلیون ریال (ده میلیون تومان) را قابل تعلیق دانسته است. اما، برای کلاهبرداری‌های بیش از 100 میلیون ریال، قانونگذار به عدم شمول قابلیت تعلیق مجازات در آنها اشاره کرده است.

با توجه به حجم و پیچیدگی بالای مباحث کلاهبرداری، استفاده از خدمات وکیل متخصص کیفری ضروری و غیرقابل اجتناب است.

زهرا زارعی بهترین وکیل خانواده در شیراز

زهرا زارعی هستم وکیل پایه یک دادگستری دارای مدرک تحصیلی کارشناسی ارشد حقوق خصوصی با 6 سال سابقه در امر وکالت . تمام تلاشم این بوده که بتونم تمام مردم عزیزم رو با مسائل خرد و کلان حقوقی آگاه کنم تا بتونن خیلی هوشمند و آگاهانه با وقایع پیرامون خودشون مواجه بشن .

0 0 رای ها
امتیازدهی به مقاله
اشتراک در
اطلاع از
guest
0 نظرات
بازخورد (Feedback) های اینلاین
مشاهده همه دیدگاه ها
ضمن تبریک پیشاپیش بمناسبت میلاد با سعادت حضرت امام رضا(ع) به اطلاع میرسانیم موسسه حقوقی ناد از تاریخ ۲۹ اردیبهشت به مدت سه روز، خدمات حقوقی خود را با تخفیف 10 درصد به مشتریان گرامی ارائه میدهد. برای دریافت اطلاعات بیشتر و رزرو خدمات حقوقی با تخفیف، با ما تماس بگیرید. 09176106273
+
0
دوست عزیز از اینکه ما را با نظر زیبای خود یاری میکنید سپاسگزاریمx