مسئولیت مدنی چیست؟

مسئولیت مدنی به معنای مسئولیت در مقام زیانی است که شخص یا فردی که تحت نظر یا مدیریت او قرار دارد، متعهد به جبران آسیب یا خسارت وارده به دیگری می‌باشد.

به عبارت دیگر، این نوع مسئولیت پیمانی و الزامی است که یک فرد باید برای تعویض خسارتی که به شخص دیگر وارد می‌کند، پاسخگو باشد؛ بر اساس اقدامات یا عدم اقدام فرد مسئول یا وابسته به او یا به دلیل اشیاء و اموالی که تحت مالکیت یا نظارت اوست.

حقوق مدنی، شرایط تحقق مسئولیت، اثبات خسارت و اثبات رابطه علتیت را در نظر می‌گیرد و به طور معمول، قصد یا نیت فردی که باعث خسارت می‌شود، مورد توجه قرار نمی‌گیرد. یکی از موضوعات اساسی در حوزه حقوق مدنی، بررسی جبران خسارت‌ها در ارتباط با مسئولیت مدنی است.

در معنای کلی، مسئولیت مدنی، شامل مسئولیت تعهدی و مسئولیت قانونی، که همان مسئولیت مدنی در معنای خاص است، می‌باشد.

مسئولیت تعهدی به معنای التزام و تعهد قانونی یک فرد متعهد به جبران خسارتی است که ناشی از عدم اجرای تعهدات او نسبت به شخص متعهد شده به او، به وجود می‌آید.

اما در مسئولیت مدنی به معنای خاص، شخص بر اساس یک قرارداد با فرد آسیب‌دیده مرتبط نبوده و قانون، زیر شرایط خاص، او را ملزم به جبران خسارت وارده به دیگری می‌کند.

در یک طبقه‌بندی، می‌توان مسئولیت را به دو دسته‌ی مسئولیت مدنی و مسئولیت کیفری تقسیم کرد. هدف اصلی از مسئولیت کیفری، ایجاد نظم و انضباط در جامعه است، در حالی که هدف اصلی از مسئولیت مدنی، جبران خسارات وارده به افراد است.

یکی از پرسش‌های متداول در زمینه مسئولیت مدنی، معنا و طبیعت مسئولیت مدنی است.

از طرف دیگر، از آنجایی که هر گونه خسارت به افراد، می‌تواند مسئولیت مدنی فرد مرتکب را به همراه داشته باشد، ضروری است که افراد با مفاهیم و شرایط تحقق و تفاوت آن با مسئولیت حقوقی آشنا باشند.

بنابراین، در این مقاله، هدف داریم پاسخی دقیق برای مسئولیت مدنی و شرحی دقیق درباره انواع، شرایط و عوامل تحقق این نوع مسئولیت ارائه کنیم.

در ادامه، ماده ۱ قانون مسئولیت مدنی را تفسیر و تبیین خواهیم کرد و در انتها، تفاوت قانون مدنی و قانون مسئولیت مدنی را بررسی خواهیم کرد. همچنین، فرصت دانلود فایل PDF حاوی قانون مسئولیت مدنی با آخرین تغییرات نیز فراهم می‌شود.

مسئولیت مدنی چیست

مسئولیت مدنی :

همانطور که قبلاً بیان شد، مسئولیت افراد در حقوق ایران به دو دسته کلی تقسیم می‌شود، که شامل مسئولیت مدنی و مسئولیت کیفری می‌شود.

برای توضیح مفهوم مسئولیت مدنی، می‌توان به ماده 1 قانون مسئولیت مدنی اشاره کرد که در سال 1339 به تصویب مجلس قانون‌گذاری ایران رسیده است.

طبق این ماده، مسئولیت مدنی به این شکل تعریف شده است: “هر کس بدون مجوز قانونی عمدا یا در نتیجه بی‌احتیاطی به جان، سلامتی، مال، آزادی، حیثیت، شهرت تجاری یا هر حق دیگری که به موجب قانون برای افراد ایجاد شده، لطمه‌ای وارد نماید که منجر به ضرر مادی یا معنوی دیگری شود، مسئول جبران خسارت ناشی از عمل خود می‌باشد.”

بنابراین، طبق این تعریف، هر گونه آسیب یا خسارتی، سودمند یا معنوی که ناشی از اقدامی نادرست یا بی‌احتیاطانه شخصی وارد شود، می‌تواند منجر به مسئولیت مدنی فرد شود.

از این جهت، اهمیت دارد که مسئولیت مدنی فقط در مورد حقوقی معین قابل اعمال باشد که قانون این امکان را به فرد می‌دهد. به عبارت دیگر، اگر حقوقی به رسمیت شناخته نشود، مسئولیت مدنی نیز اثر خود را نخواهد داشت.

انواع مسئولیت مدنی چیست؟

در بخش قبلی، به سوالی پرداختیم که مسئولیت مدنی چیست و بیان کردیم که هر شخصی که بدون مجوز قانونی عمداً یا ناخواسته، به حقوق مادی و معنوی دیگران زیان وارد کند، ملزم به جبران آن خسارت می‌شود.

در این بخش از مقاله، قصد داریم انواع مسئولیت مدنی را مورد بررسی قرار دهیم.

می‌توان مسئولیت‌های مدنی را به دو دسته کلی تقسیم کرد: قراردادی و غیرقراردادی. مسئولیت مدنی قراردادی به مفاد و تعهداتی گفته می‌شود که در نتیجه تخلف از موازین و قوانین مرتبط با قراردادهای خصوصی، به اشخاص مرتبط به وجود می‌آید و فرد ملزم می‌شود که خسارات وارده را جبران نماید.

اما مسئولیت مدنی غیرقراردادی، به تعهد و مسئولیتی اشاره دارد که بدون وابستگی به قرارداد ایجاد می‌شود.

این نوع از مسئولیت مدنی به عنوان مسئولیت خارج از قرارداد یا غیرقراردادی شناخته می‌شود. مسئولیت خارج از قرارداد، به خلاف مسئولیت قراردادی، به امور مرتبط با نظم و عدالت عمومی جامعه مربوط است و ممنوعیت تراضی یا واگذاری آن از طریق تراضی اعمال می‌شود.

مسئولیت مدنی چیست

ارکان و شرایط تحقق مسئولیت مدنی

قسمت‌های قبلی مقاله در مورد ماهیت و انواع مسئولیت مدنی تبیین شد و در این بخش، اجزای و شرایط تحقق مسئولیت مدنی مورد بررسی واقع شد.

به‌منظور بروز مسئولیت مدنی، وجود سه عنصر یا رکن ضروری است:

1. **وجود ضرر:** ضرر می‌تواند از نوع مادی یا معنوی باشد. ضرر مادی به از دست دادن اموال، کاهش ارزش آنها یا صدمات مالکیت معنوی مرتبط می‌پردازد. در عوض، ضرر معنوی، به صدمات روحی، عاطفی و مسائل آبرویی که به اشخاص وارد می‌شود، اشاره دارد. تعیین دقیق مرز بین ضررهای مادی و معنوی، به علت اینکه برخی از آثار روانی نیز می‌توانند تأثیرات مالی داشته باشند، مشکل است.

2. **ارتکاب فعل زیان‌آور:** فرد باید یک عمل ناقض و آسیب‌آور انجام دهد.

3. **رابطه سببیت:** ضرر باید ناشی از عمل ناقض فرد باشد.

مواردی که از مسئولیت معافیت می‌دهند شامل:

– دفاع مشروع
– حکم قانون یا مقام صالح
– اجبار یا اکراه
– اضطرار
– اجرای حق
– اثر رضایت زیان‌دیده

بدین ترتیب، برای وقوع مسئولیت مدنی، ضرر، ارتکاب فعل زیان‌آور و وجود رابطه سببیت می‌بایست وجود داشته باشد.


پیشنهاد ما به شما : ارتباط با بهترین وکیل حقوقی شیراز


تفسیر ماده 1 قانون مسئولیت مدنی

همانطور که پیشتر ذکر شد، ماده ۱ قانون مسئولیت مدنی به تعریف این نوع مسئولیت اختصاص داده است و تا حدودی، شرایط و اجزای تحقق مسئولیت مدنی را نیز شرح می‌دهد. برای بهتر فهمیدن این ماده، افراد باید با مفاد آن نیز آشنا شوند.

در تفسیر ماده ۱ قانون مسئولیت مدنی، هیچ تفاوتی نمی‌کند که فرد مرتکب زیان وارده را عمداً یا از روی غفلت ایجاد کرده باشد؛ در هر دو حالت، با رعایت شرایط لازم، مسئول محسوب می‌شود.

یک نکته دیگر در تفسیر ماده ۱ قانون مسئولیت مدنی، این است که حقوق مشخص شده در این ماده (مانند حقوق مالی، حقوق جانی، آبرو، حیثیت و …) محدودیت خاصی ندارند و تنها به‌عنوان نمونه‌ها اشاره شده‌اند.

بنابراین، مسئولیت مدنی نباید صرفاً به موارد و مثال‌های ذکر شده در این ماده محدود شود؛ هر حقی که طبق قوانین برای افراد تعیین شده باشد، ممکن است در دامنه حقوق مستوجب مسئولیت مدنی قرار بگیرد.

قانون مسئولیت مدنی

تفاوت قانون مدنی و قانون مسئولیت مدنی چیست ؟

در بخش پیشین مقاله، ما به توضیح تفاوت مسئولیت حقوقی و مدنی پرداخته بودیم و بیان کرده بودیم که مسئولیت مدنی، یک زیرشاخه و زیر مجموعه از مسئولیت حقوقی است. اکنون، در این بخش از مقاله، تمرکز روی تفاوت‌ها بین قانون مدنی و قانون مسئولیت مدنی قرار می‌گیرد.

بعد از تصویب قانون مدنی در ایران در سال 1307، نقص و کمبودهایی در بخش جبران خسارت و قسمت‌های مختلف این قانون مشهود شد. به‌گونه‌ای که در مواجهه با تغییر وضعیت‌ها و نیازهای روزافزون، قانون مدنی دیگر قادر به پاسخگویی به این مسائل نبود.

به همین دلیل، مجموعه‌ای از مقررات با عنوان “قانون مسئولیت مدنی”، در سال 1339 توسط مجلس شورای ملی تصویب شد.

بنابراین، اولین تفاوت بین قانون مدنی و قانون مسئولیت مدنی در این است که قانون مسئولیت مدنی از نظر نوآوری‌های خود در بخش تعیین خسارات معنوی، مفاد مرتبط با تخفیف مسئولیت و غیره، با قانون مدنی اختلافاتی دارد.

به عنوان مثال، در این قانون، به مسئولیت کارفرما در مقابل کارکنان در زمان انجام کار و موارد مرتبط با تخفیف مسئولیت و مسئولیت کارمندان دولت پرداخته شده است، در حالی که این موارد در قانون مدنی به این صورت یا به طور کامل مشخص نیستند یا به صورت مختصر مطرح شده‌اند.

علاوه بر این، قانون مدنی، به عنوان یک قانون کلی عمومی محسوب می‌شود و تقریباً تمامی مباحث اصلی حقوقی را دربرمی‌گیرد، اما قانون مسئولیت مدنی، یک قانون خاص است که به طور ویژه در زمینه مسئولیت اشخاص در ارتکاب خسارت نسبت به طرف سوم تعیین کرده و مسئولیت اشخاص را معین می‌کند.

دانلود pdf قانون مسئولیت مدنی با آخرین اصلاحات

قانون گذار تحت عنوان “قانون مسئولیت مدنی”، شرایط و مقرراتی را در خصوص تحقق و اجرای مسئولیت مدنی مشخص کرده است.

این قانون شامل 16 ماده است که در اقسام مختلف به مباحثی چون تعریف مسئولیت مدنی، روش‌ها و مراحل جبران خسارت، اندازه زیان، روش و کیفیت جبران و همچنین مواردی مانند تخفیف جبران خسارت پرداخته شده است.

این قانون تعیین می‌کند که چگونه وقوع خسارت وارده به فرد زیان‌دیده توسط شخص مسبب خسارت، تحت چه شرایط و به چه صورتی جبران شود.

تفاوت قانون مدنی و قانون مسئولیت مدنی

این مواد متنوع مواردی را از جمله تعریف مسئولیت مدنی، روش‌ها و مراحل جبران خسارت، میزان خسارت و نحوه جبران آن، و همچنین موارد مرتبط با تخفیف جبران خسارت را پوشش داده است.

جهت دریافت متن کامل قانون مسئولیت مدنی به همراه آخرین اصلاحات آن، می‌توانید از جدول زیر برای دانلود فایل PDF مربوط به این قانون استفاده نمایید.


دانلود pdf قانون مسئولیت مدنی با آخرین اصلاحات


 

زهرا زارعی بهترین وکیل خانواده در شیراز

زهرا زارعی هستم وکیل پایه یک دادگستری دارای مدرک تحصیلی کارشناسی ارشد حقوق خصوصی با 6 سال سابقه در امر وکالت . تمام تلاشم این بوده که بتونم تمام مردم عزیزم رو با مسائل خرد و کلان حقوقی آگاه کنم تا بتونن خیلی هوشمند و آگاهانه با وقایع پیرامون خودشون مواجه بشن .

0 0 رای ها
امتیازدهی به مقاله
اشتراک در
اطلاع از
guest
0 نظرات
بازخورد (Feedback) های اینلاین
مشاهده همه دیدگاه ها
0
دوست عزیز از اینکه ما را با نظر زیبای خود یاری میکنید سپاسگزاریمx